ADHD i alkohol – dlaczego tak często występują razem?

Wiele osób zgłaszających się na terapię uzależnienia od alkoholu dopiero po latach dowiaduje się, że część ich trudności może być związana z nierozpoznanym ADHD. Z kolei osoby diagnozowane w kierunku ADHD często odkrywają, że alkohol przez lata pełnił ważną funkcję w ich życiu – pomagał się uspokoić, zasnąć, poradzić sobie z napięciem lub poczuć się „normalnie”.

Badania pokazują, że osoby z ADHD są bardziej narażone na rozwój uzależnień niż osoby bez tego zaburzenia. Dotyczy to zarówno alkoholu, jak i innych substancji psychoaktywnych. Dlaczego tak się dzieje?

Wiele osób dorosłych przez dziesiątki lat żyje z ADHD, nie wiedząc o przyczynie swoich trudności. Od dzieciństwa słyszą, że są „leniwe”, „niekonsekwentne”, „chaotyczne”, „nie potrafią się skupić” lub „za bardzo się przejmują”.

Nierozpoznane ADHD oznacza często codzienną walkę z:

• rozproszeniem uwagi,
• natłokiem myśli,
• zapominaniem,
• trudnościami organizacyjnymi,
• przeciążeniem bodźcami,
• silnymi emocjami.

W takiej sytuacji alkohol może wydawać się prostym rozwiązaniem. Jest łatwo dostępny, społecznie akceptowany i początkowo rzeczywiście przynosi krótkotrwałą ulgę. Na chwilę wycisza myśli, zmniejsza napięcie, pomaga zasnąć lub łatwiej odnaleźć się w sytuacjach społecznych.

Problem polega na tym, że alkohol nie leczy ADHD. Wręcz przeciwnie – z czasem nasila jego objawy i prowadzi do powstawania kolejnych problemów.

Jednym z biologicznych mechanizmów ADHD są zaburzenia funkcjonowania układu dopaminowego i noradrenergicznego.
Mózg osoby z ADHD nieustannie poszukuje stymulacji, nowości i szybkiej gratyfikacji. Alkohol dostarcza natychmiastowego efektu:

• poprawia nastrój,
• zmniejsza napięcie,
• daje chwilowe poczucie odprężenia,
• zwiększa poczucie pewności siebie.

To sprawia, że osoba z ADHD może znacznie szybciej niż inni nauczyć się, że alkohol działa jako skuteczny regulator samopoczucia.

Jednym z kluczowych objawów ADHD są trudności z hamowaniem impulsów.
W praktyce oznacza to, że problem nie zawsze zaczyna się od samego picia alkoholu. Często pojawia się już na etapie podejmowania decyzji o zakupie alkoholu lub rozpoczęciu picia.

Osoby z ADHD częściej doświadczają trudności z:

• odraczaniem gratyfikacji,
• przewidywaniem konsekwencji,
• zatrzymaniem się przed podjęciem impulsywnej decyzji,
• przerwaniem zachowania, które przynosi natychmiastową ulgę.

Dlatego wiele osób opisuje swoje doświadczenie słowami: „Kiedy pojawia się myśl o alkoholu, bardzo trudno jest mi ją zatrzymać.”

Współczesna wiedza o ADHD pokazuje, że jednym z najtrudniejszych objawów dla dorosłych jest nie tyle brak koncentracji, ile trudności w regulacji emocji.

Osoby z ADHD często przeżywają emocje bardzo intensywnie. Doświadczają:

• frustracji,
• poczucia winy,
• wstydu,
• złości,
• lęku,
• przeciążenia.

Alkohol staje się wtedy szybkim sposobem na obniżenie napięcia emocjonalnego. Działa natychmiast, nie wymaga wysiłku i jest łatwo dostępny.
Niestety ulga trwa krótko. Po ustąpieniu działania alkoholu emocje wracają ze zdwojoną siłą

U osób dorosłych z ADHD często współwystępują:

•  zaburzenia lękowe,
• depresja,
• zaburzenia snu,
• zaburzenia odżywiania,
• zaburzenia związane z traumą,
• uzależnienia behawioralne.

Każda z tych trudności może dodatkowo zwiększać ryzyko sięgania po alkohol jako sposób radzenia sobie z codziennym funkcjonowaniem.

Jeżeli masz poczucie, że alkohol od lat pomaga Ci radzić sobie z chaosem w głowie, natłokiem myśli, silnymi emocjami lub trudnościami organizacyjnymi, warto przyjrzeć się temu, czy u podłoża tych problemów nie znajduje się nierozpoznane ADHD.

Skuteczne leczenie nie polega wyłącznie na odstawieniu alkoholu. W wielu przypadkach kluczowe jest zrozumienie funkcji, jaką alkohol pełnił w życiu, oraz zaopiekowanie się trudnościami związanymi z ADHD, które przez lata pozostawały niezauważone.

Joanna Santura