ADHD u kobiet po 40. roku życia – dlaczego właśnie wtedy pojawia się kryzys? 

Część 2/2

Objawy dziewczynek bywają błędnie interpretowane

Impulsywność i nadruchliwość u dziewczynek często są zawstydzane, a trudności z koncentracją ignorowane lub przypisywane lenistwu, niechlujstwu czy brakowi zaangażowania.

Dziewczynki uczą się więc tłumić swoje zachowania, a energię przeznaczają na dostosowanie się do oczekiwań otoczenia. Taka ciągła samokontrola może prowadzić do przewlekłego napięcia, niepokoju oraz poczucia przeciążenia.
Badania wskazują również, że nieświadome uprzedzenia związane z płcią mogą utrudniać dziewczynkom uzyskanie właściwej diagnozy i adekwatnego wsparcia.

Kryteria diagnostyczne koncentrują się na zachowaniu

Przez wiele lat uwagę skupiano głównie na tym, jak dziecko zachowuje się na zewnątrz.
Z tej perspektywy dziewczynka z ADHD mogła być postrzegana jako:

  • niegrzeczna,
  • gadatliwa,
  • niestaranna,
  • niecierpliwa,
  • zbyt emocjonalna,
  • „pyskata”.

Znacznie rzadziej dostrzegano jej wewnętrzne doświadczenia: chaos myśli, przeciążenie, trudności w koncentracji czy ogromny wysiłek wkładany w codzienne funkcjonowanie.

Objawy często nasilają się podczas ważnych zmian życiowych

Jak pokazują zarówno badania, jak i doświadczenia moich klientek, ADHD może stać się szczególnie widoczne podczas okresów zwiększonych wymagań życiowych, takich jak:

  • rozpoczęcie studiów;
  • pierwsza praca;
  • narodziny dziecka;
  • awans zawodowy;
  • utrata pracy;
  • wyprowadzka dorosłych dzieci z domu;
  • okres perimenopauzy i menopauzy;
  • naturalne zmiany funkcji poznawczych związane z wiekiem.

W takich momentach często nasilają się:

  • poczucie chaosu;
  • dezorganizacja;
  • trudności z koncentracją;
  • drażliwość;
  • wahania nastroju;
  • przewlekłe zmęczenie;
  • poczucie winy;
  • obniżona samoocena.

Problem polega na tym, że objawy te częściej kojarzone są z depresją, zaburzeniami lękowymi, wypaleniem zawodowym lub zmianami hormonalnymi niż z ADHD.

Kobiety często trafiają do specjalistów z innymi problemami

Wiele kobiet zgłasza się na terapię lub do lekarza psychiatry z powodu:

  • zaburzeń snu;
  • obniżonego nastroju;
  • lęku;
  • problemów z jedzeniem;
  • wypalenia zawodowego;
  • problematycznego używania alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.

W efekcie leczeniu podlegają widoczne objawy, podczas gdy ich źródło pozostaje nierozpoznane. Dlatego wiele kobiet ma za sobą lata terapii lub leczenia farmakologicznego, które przynosiły jedynie częściową poprawę.

ADHD u kobiet to nie tylko trudności z koncentracją

U kobiet ADHD może obejmować zarówno objawy związane z zaburzeniami uwagi, jak i impulsywnością czy hiperaktywnością.

Do najczęściej zgłaszanych trudności należą:

  • gubienie rzeczy;
  • zapominanie;
  • rozkojarzenie;
  • dezorganizacja;
  • błądzenie myślami;
  • hiperfokus;
  • wielomówność;
  • przerywanie innym;
  • impulsywne decyzje;
  • trudności w regulacji emocji.

Strategie kompensacyjne mają swoją cenę

Wiele kobiet przez lata funkcjonuje dzięki strategiom kompensacyjnym, takim jak:

  • bardzo szczegółowe planowanie;
  • sztywne trzymanie się harmonogramów;
  • przesadna punktualność;
  • pracoholizm;
  • nadmierna aktywność fizyczna;
  • uzależnienie od kalendarzy, list i przypomnień.

Strategie te pomagają utrzymać produktywność, ale nie rozwiązują problemu.
Ich długotrwałe stosowanie często prowadzi do wyczerpania i przeciążenia.

Niektóre sposoby radzenia sobie dodatkowo nasilają objawy

Część kobiet próbuje regulować napięcie poprzez:

  • unikanie problemów;
  • kompulsywne zakupy;
  • nadmierne korzystanie z mediów społecznościowych;
  • alkohol;
  • marihuanę;
  • inne substancje psychoaktywne.

Takie działania mogą chwilowo przynosić ulgę, ale długoterminowo nasilają trudności związane z ADHD i zwiększają ryzyko współwystępowania innych zaburzeń psychicznych.

ADHD i PMDD – szczególnie trudne połączenie

U kobiet z ADHD częściej występuje PMDD (przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne).
W przypadku współwystępowania tych zaburzeń objawy wzajemnie się nasilają.

Kobiety mogą doświadczać:

  • silnej drażliwości i gniewu;
  • płaczliwości;
  • nasilonego lęku;
  • poczucia przytłoczenia;
  • gwałtownych zmian nastroju.

Objawy zwykle ustępują po rozpoczęciu miesiączki, jednak często bywają błędnie uznawane za „silniejszy PMS”. W efekcie PMDD pozostaje nierozpoznane przez wiele lat, znacząco obniżając jakość życia.

Kiedy warto rozważyć diagnozę ADHD?

Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:

  • od lat zmagasz się z chaosem organizacyjnym;
  • stale odkładasz ważne zadania;
  • masz poczucie przewlekłego przeciążenia;
  • trudno Ci regulować emocje;
  • od wielu lat leczysz depresję lub zaburzenia lękowe bez satysfakcjonującej poprawy;
  • po 40. roku życia zauważasz wyraźne pogorszenie funkcjonowania.
Zarezerwuj konsultację on-line lub w gabinecie

Jak wygląda konsultacja ADHD w moim gabinecie?

Wiele kobiet zgłasza się do mnie z poczuciem zagubienia i przeciążenia. Często słyszę:

  • „Nie wiem, co się ze mną dzieje.”
  • „Od lat próbuję sobie pomóc, ale wciąż wracam do tego samego punktu.”
  • „Mam wrażenie, że wszyscy radzą sobie lepiej ode mnie.”
  • „Czy to możliwe, że mam ADHD?”

Pierwsze spotkanie nie służy postawieniu szybkiej diagnozy. Jego celem jest przede wszystkim zrozumienie Twojej historii, obecnych trudności oraz tego, w jaki sposób funkcjonujesz na co dzień.

Podczas konsultacji przyglądamy się między innymi:

  • trudnościom z koncentracją i organizacją,
  • regulacji emocji,
  • relacjom z bliskimi,
  • funkcjonowaniu zawodowemu,
  • sposobom radzenia sobie ze stresem,
  • wpływowi hormonów i zmian życiowych na samopoczucie,
  • obecności innych problemów, takich jak lęk, obniżony nastrój, wypalenie zawodowe czy używanie substancji psychoaktywnych.

Jeżeli pojawia się podejrzenie ADHD, wspólnie zastanawiamy się nad dalszym postępowaniem. Może ono obejmować pogłębioną diagnozę, psychoedukację, terapię indywidualną lub konsultację psychiatryczną.

W swojej pracy szczególną uwagę zwracam na doświadczenia kobiet. Wiem, jak często przez wiele lat słyszały one, że są „zbyt emocjonalne”, „chaotyczne”, „leniwe”, „niezorganizowane” albo „powinny bardziej się postarać”. Dlatego konsultacja nie polega na ocenianiu czy szukaniu błędów. Jest przestrzenią do zrozumienia siebie i znalezienia przyczyn trudności, które często towarzyszą kobietom od wielu lat.

Posumowanie

ADHD u kobiet przez wiele lat może pozostawać niezauważone zarówno przez otoczenie, jak i przez same kobiety. Wiele z nich funkcjonuje dzięki ogromnemu wysiłkowi, perfekcjonizmowi, nadmiernej odpowiedzialności oraz różnym strategiom kompensacyjnym. Z zewnątrz sprawiają wrażenie osób dobrze radzących sobie z życiem, podczas gdy wewnętrznie zmagają się z chaosem, przeciążeniem i poczuciem, że stale muszą wkładać więcej wysiłku niż inni.

Historie opisane w tym artykule pokazują, że ADHD u kobiet nie zawsze objawia się nadruchliwością czy impulsywnością widoczną dla otoczenia. Częściej przejawia się trudnościami z organizacją codzienności, regulacją emocji, zarządzaniem czasem, realizacją zadań, odpoczynkiem oraz utrzymaniem równowagi między obowiązkami a własnymi potrzebami.

Szczególnie trudnym okresem bywają lata poprzedzające menopauzę. Zmiany hormonalne związane z perimenopauzą mogą nasilać objawy ADHD, prowadząc do pogorszenia koncentracji, większej drażliwości, przeciążenia emocjonalnego i poczucia utraty kontroli nad własnym życiem. To właśnie wtedy wiele kobiet po raz pierwszy zaczyna zastanawiać się nad rzeczywistym źródłem swoich trudności.
Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że ADHD u kobiet często pozostaje nierozpoznane. Objawy bywają mylone z depresją, zaburzeniami lękowymi, wypaleniem zawodowym, problemami hormonalnymi czy skutkami przewlekłego stresu. Wiele kobiet przez lata otrzymuje pomoc dotyczącą pojedynczych objawów, podczas gdy ich wspólnym mianownikiem może być właśnie ADHD.

ADHD u kobiet po 40 roku życia

W przypadku części kobiet współwystępują również inne trudności, takie jak problematyczne używanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, zaburzenia snu, trudności w relacjach czy PMDD (przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne), które dodatkowo zwiększają poziom cierpienia i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Rozpoznanie ADHD nie jest etykietą ani wyrokiem. Dla wielu kobiet staje się momentem ulgi i początkiem nowego sposobu rozumienia siebie. Pozwala spojrzeć na własną historię z większą życzliwością, zrozumieć źródła wieloletnich trudności oraz znaleźć skuteczniejsze sposoby dbania o siebie.

Jeżeli podczas lektury tego artykułu odnajdujesz w opisanych historiach własne doświadczenia, warto przyjrzeć się temu bliżej. Niezależnie od tego, czy ostatecznie okaże się, że przyczyną trudności jest ADHD, czy coś innego, lepsze zrozumienie siebie może być pierwszym krokiem do odzyskania poczucia wpływu, równowagi i poprawy jakości życia.

Joanna Santura

Źródła i inspiracje

Artykuł został opracowany na podstawie doświadczenia klinicznego autorki zdobytego w pracy terapeutycznej z osobami dorosłymi z ADHD oraz własnych notatek sporządzonych podczas wykładu dr n. med. Kajetany Foryciarz wygłoszonego podczas konferencji „NEUROróżnorodni 2024”, organizowanej przez LuckyMind.
Przedstawione treści stanowią autorskie opracowanie tematu i nie są dosłownym zapisem wykładu.

Zarezerwuj konsultację on-line lub w gabinecie

Pozostałe wpisy na blogu:

Prześlij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *